Windows Server Rolları
Windows Server Rolları Nədir?
Windows Server rolları, serverin hansı xidmətləri təmin edəcəyini müəyyən edən proqram komponentləridir. Hər bir rol müəyyən bir xidmət və ya funksiyanı yerinə yetirir və müxtəlif server tətbiqlərini və infrastruktur xidmətlərini dəstəkləyir. Windows Server rollarını quraşdırmaq, sistem administratorlarına serverlərin funksiyalarını genişləndirməyə və özəl ehtiyaclara uyğunlaşdırmağa imkan tanıyır.
1. Active Directory Domain Services (AD DS)
Funksiyası: AD DS, şəbəkədəki bütün istifadəçiləri, qrupları və cihazları mərkəzi bir yerdən idarə etməyə imkan tanıyır. Active Directory, istifadəçilərin və resursların təhlükəsizliyini təmin edir və şəbəkə idarəçiliyini asanlaşdırır.
Xüsusiyyətləri:
- İstifadəçi və qrup hesablarının idarə olunması
- Şəbəkə resurslarına girişin nəzarəti
- Domenlər və etimadnamələr arasında əlaqə
2. DNS Server (Domain Name System)
Funksiyası: DNS server, domen adlarını IP ünvanlarına çevirir. Bu, istifadəçilərin veb saytları və digər şəbəkə resurslarına asanlıqla daxil olmalarını təmin edir.
Xüsusiyyətləri:
- Ad-yönləndirmə və domen adı sisteminin təminatı
- Məlumatların cache (önbellek) saxlanması
- İstifadəçi tələblərinə cavab verən məlumat bazası
3. DHCP Server (Dynamic Host Configuration Protocol)
Funksiyası: DHCP server, şəbəkə cihazlarına avtomatik olaraq IP ünvanları və digər şəbəkə parametrlərini təyin edir. Bu, şəbəkə idarəetməsini asanlaşdırır və IP münaqişələrinin qarşısını alır.
Xüsusiyyətləri:
- IP ünvanlarının avtomatik təyini
- Konfiqurasiya məlumatlarının verilməsi
- IP ünvanlarının idarə olunması
4. File and Storage Services
Funksiyası: Bu rol, fayl və saxlama xidmətlərini təmin edir. Şəbəkə istifadəçilərinə fayllara və qovluqlara giriş imkanı verir və saxlama resurslarını idarə edir.
Xüsusiyyətləri:
- Fayl paylaşımı və saxlanması
- RAID konfiqurasiyaları və digər saxlama texnologiyaları
- Məlumatların yedəklənməsi və bərpası
5. Web Server (IIS)
Funksiyası: Internet Information Services (IIS), veb saytlarının və veb tətbiqlərinin yayımlanmasını və idarə olunmasını təmin edir. IIS serveri, veb serverlərin tələblərinə cavab verərək müştəri tələbini yerinə yetirir.
Xüsusiyyətləri:
- Veb saytlarının yayımlanması və idarə edilməsi
- Web tətbiqlərinin işlədilməsi
- SSL/TLS şifrələmə və təhlükəsizlik
6. Remote Desktop Services (RDS)
Funksiyası: Remote Desktop Services, istifadəçilərə uzaqdan serverə qoşulmağa və iş mühitinə daxil olmağa imkan tanıyır. Bu, müştərilərin uzaqdan iş stansiyalarına girişini təmin edir.
Xüsusiyyətləri:
- Uzaqdan masaüstü əlaqələri
- Uzaqdan tətbiq idarəetməsi
- Remote Desktop Web Access (RD Web Access) və RemoteApp proqramları
7. Network Policy and Access Services (NPAS)
Funksiyası: NPAS, şəbəkə siyasətlərinin və giriş nəzarətinin idarə olunmasını təmin edir. Bu rol, şəbəkə təhlükəsizliyini artırmağa və müxtəlif təhlükəsizlik siyasətlərini tətbiq etməyə imkan tanıyır.
Xüsusiyyətləri:
- RADIUS və NAC (Network Access Control) xidmətləri
- VPN (Virtual Private Network) və dial-up bağlantılarının idarə olunması
- Şəbəkə giriş nəzarəti və siyasətlərin tətbiqi
8. Hyper-V
Funksiyası: Hyper-V, virtual maşınların yaradılması və idarə olunmasını təmin edir. Bu, serverlərin fiziki resurslarını daha effektiv istifadə etməyə imkan verir və virtualizasiya mühitlərini idarə edir.
Xüsusiyyətləri:
- Virtual maşınların yaradılması və idarə olunması
- Virtual şəbəkələr və saxlama resurslarının idarə edilməsi
- Virtual serverlərin və mühitlərin təminatı
Əlbəttə, burada Windows Server rollarının 8-dən sonrakı əlavələrini təfərrüatlı şəkildə təqdim edirəm:
9. Windows Server Update Services (WSUS)
- Funksiyası: WSUS, şəbəkədəki Windows və Microsoft məhsullarının yeniləmələrinin mərkəzləşdirilmiş şəkildə idarə olunmasını təmin edir. Bu rol, yeniləmələrin yüklənməsi, idarə edilməsi və şəbəkədəki bütün kompüterlərə tətbiq olunmasını asanlaşdırır.
10. Print and Document Services
- Funksiyası: Bu rol, şəbəkə printerlərinin idarə olunmasını və çap işlərinin yönləndirilməsini təmin edir. Print Server rolu, printerlərin paylaşımını və çap işlərinin monitorinqini mümkün edir. Document Services, sənəd xidmətləri və sənəd skanerləməsini dəstəkləyir.
11. Volume Activation Services
- Funksiyası: Bu rol, Windows və Microsoft Office məhsullarının lisenziyalarının aktivləşdirilməsini təmin edir. KMS (Key Management Service) və MAK (Multiple Activation Key) aktivasiya metodlarını idarə edir.
12. Application Server
- Funksiyası: Application Server rolu, .NET tətbiqləri və digər tətbiq mühitlərinin işini təmin edir. Bu rol, tətbiq xidmətlərinin təqdimatını və idarə edilməsini dəstəkləyir, eyni zamanda müxtəlif tətbiq serverləri üçün mühit yaradır.
13. Windows Defender Antivirus
- Funksiyası: Windows Defender Antivirus, sistemin zərərli proqramlardan qorunmasını təmin edir. Bu rol, real vaxtda təhlükəsizlik qoruması və təhlükəsizlik tədqiqatları aparır, beləliklə sistemdəki potensial təhlükələri aşkar edir və aradan qaldırır.
14. DirectAccess and VPN (Virtual Private Network)
- Funksiyası: DirectAccess, uzaqdan şəbəkə girişini təmin edir və istifadəçilərin şirkət şəbəkəsinə problemsiz daxil olmasına imkan verir. VPN isə şəbəkə trafikini şifrələyir və uzaqdan daxil olmağı təhlükəsiz edir.
15. Network Load Balancing (NLB)
- Funksiyası: NLB, şəbəkə trafikinin bir neçə server arasında bölüşdürülməsini təmin edir. Bu, tətbiqlərin daha yüksək mövcudluğunu və performansını təmin edir, eyni zamanda serverlər arasında yükün tarazlığını saxlayır.
16. IIS Application Initialization
- Funksiyası: IIS Application Initialization rolu, web serverlərin daha sürətli başlanmasını və tətbiqlərin daha tez işləməyə başlamasını təmin edir. Bu, web tətbiqlərinin performansını artırır və istifadəçi təcrübəsini yaxşılaşdırır.
17. Windows Server Essentials Experience
- Funksiyası: Bu rol kiçik bizneslər üçün nəzərdə tutulub. O, mərkəzi idarəetmə, istifadəçi hesablarının idarə edilməsi, fayl və printer paylaşımı, e-poçt xidmətləri və digər əsas xidmətlər təqdim edir. Windows Server Essentials Experience, kiçik təşkilatların ehtiyaclarını qarşılayan sadə və effektiv bir mühit yaradır.
18. Windows Deployment Services (WDS)
Funksiyası: WDS, Windows əməliyyat sistemlərini şəbəkə vasitəsilə mərkəzləşdirilmiş şəkildə quraşdırmağa imkan tanıyır. Bu, bir serverdən bir çox kompüterə eyni əməliyyat sistemini sürətli və effektiv şəkildə quraşdırmağa kömək edir.
Windows Server Rollarının İdarə Edilməsi
Windows Server rollarının idarə edilməsi Server Manager vasitəsilə həyata keçirilir. Server Manager, serverdə quraşdırılmış rolları, funksiyaları və xidmətləri asanlıqla idarə etməyə imkan tanıyır. Həmçinin, Windows PowerShell komandaları ilə də rolların konfiqurasiyası və idarə edilməsi mümkündür.
Nəticə
Windows Server, müxtəlif rollarla təmin edilmiş çoxsaylı xidmətlər təqdim edir ki, bunlar təşkilatların müxtəlif ehtiyaclarına uyğun mühitlər yaratmağa imkan tanıyır. Hər bir rol, spesifik bir funksiyanı yerinə yetirərək serverlərin və şəbəkə mühitlərinin effektiv idarə olunmasını təmin edir. Bu rolların düzgün seçilməsi və konfiqurasiyası, IT infrastrukturunun etibarlı və optimal işləməsini təmin edir.
