BIOS və UEFI nədir?
BIOS (Legacy) və UEFI kompüter sistemini yükləmək üçün istifadə edilən proqram təminatının hər iki növüdür, lakin onlar fərqli şəkildə işləyirlər.
BIOS: BIOS 1970-ci illərə aid köhnə sistemdir. Yükləmə prosesi zamanı avadanlığı işə salan və əməliyyat sistemləri və proqramları üçün əsas iş vaxtı xidmətlərini təmin edən proqram təminatıdır. BIOS adətən MBR bölmə sxemindən istifadə edir və yükləmə seçimləri və sistemin işə salınma imkanları baxımından daha məhduddur.
UEFI: UEFI BIOS-un müasir əvəzedicisidir. Bu, əməliyyat sistemi və proqram təminatı üçün təkmilləşdirilmiş yükləmə və işləmə vaxtı xidmətləri təmin edən daha təkmil proqram təminatı standartıdır. UEFI daha böyük disk tutumlarını, daha sürətli yükləmə vaxtlarını, Secure Boot kimi qabaqcıl təhlükəsizlik xüsusiyyətlərini və konfiqurasiya üçün qrafik istifadəçi interfeysini (GUI) dəstəkləyir. O, həmçinin GPT bölmə sxemindən istifadə edir.
Xülasə, həm BIOS, həm də UEFI kompüteri yükləmək üçün eyni əsas məqsədə xidmət etsə də, UEFI köhnə BIOS sistemi ilə müqayisədə daha çox funksiya və çeviklik təklif edir.
BIOS və UEFI arasındakı əsas fərqlər onların arxitekturasında, xüsusiyyətlərində və imkanlarındadır:
Yükləmə mexanizmi:
BIOS: BIOS köhnə yükləmə mexanizmindən istifadə edir, burada proqram təminatı avadanlığı işə salır və yükləmə yükləyicisini saxlama cihazının MBR-dən (Master Boot Record) yükləyir.
UEFI: UEFI daha müasir yükləmə mexanizmindən istifadə edir. O, EFI sistem bölməsindən (ESP) istifadə edərək yaddaş cihazındakı faylları birbaşa oxuya və yükləyə bilər. UEFI həm köhnə BIOS yükləməsini, həm də daha yeni UEFI yükləmə rejimlərini dəstəkləyir.
Bölmə sxemi:
BIOS: BIOS ənənəvi olaraq maksimum dörd əsas bölmə və maksimum 2TB disk ölçüsü kimi məhdudiyyətlərə malik MBR (Master Boot Record) bölmə sxemindən istifadə edir.
UEFI: UEFI daha böyük disk tutumlarını, daha çox bölmələri dəstəkləyən və təkmilləşdirilmiş məlumat bütövlüyü və ehtiyat funksiyaları təklif edən GPT bölmə sxemindən istifadə edir.
Təhlükəsizlik Xüsusiyyətləri:
BIOS: BIOS UEFI ilə müqayisədə daha az təhlükəsizlik xüsusiyyətlərinə malikdir. Yükləmə prosesi zamanı icazəsiz əməliyyat sistemi yükləyicilərinin və yükləmə dəstlərinin yüklənməsinin qarşısını almağa kömək edən Secure Boot kimi funksiyalar yoxdur.
UEFI: UEFI Secure Boot kimi qabaqcıl təhlükəsizlik xüsusiyyətləri təklif edir ki, bu da yükləmə yükləyicilərinin və əməliyyat sistemi ləpələrinin rəqəmsal imzalarını icra etməzdən əvvəl yoxlayır, beləliklə zərərli proqramlardan və icazəsiz proqram təminatından qoruyur.
Ümumilikdə, UEFI təkmilləşdirilmiş yükləmə performansı, müasir aparat və proqram təminatı texnologiyalarına dəstək, təkmilləşdirilmiş təhlükəsizlik xüsusiyyətləri və daha istifadəçi dostu interfeys təklif edərək, həmçinin siçan daxiletməsini və toxunma ekranını idarə edə bilər. BIOS üzərində əhəmiyyətli irəliləyişi təmsil edir.
Mənbə⬇️
https://lnkd.in/gehSwJJP
